Από τον Αλέξανδρο Κοντόπουλο

Τα γέλια και η καλή διάθεση περασμένων ετών έχουν δώσει τη θέση τους στον προβληματισμό και στην κατήφεια. Η εποχή της άνθισης των social media έφερε πολλά συναισθηματικα κενά, τα οποία σε συνδυασμό με την οικονομική κρίση, διαταράσσουν επικίνδυνα τον εσωτερικό κόσμο κάποιων ανθρώπων. Πλέον όλο και περισσότεροι καταφεύγουν στην επίστημη της ψυχολογίας. Το simplyman, κατανοώντας τις ανάγκες του σύγχρονου αναγνώστη, προχώρησε στη συνεργασία του με τον Δρ. Νίκο Πόρτολα, ο οποίος είναι Ψυχολόγος B.Sc, M.Sc, Ph.D Ψυχοθεραπευτής και Ειδικός Σχέσεων. Τον καλωσoρίζουμε στο simplyman και σας τον παρουσιάζουμε μέσω της αποκλειστικής συνέντευξης που μας παραχώρησε. Ο Νίκος Πόρτολας μας μίλησε για πολλά καίρια ζητήματα που αφορούν την επιστήμη της ψυχολογίας, ενώ στάθηκε λάβρος κατά των ανειδίκευτων που πλασάρονται ως επαγγελματίες του χώρου.

 

Νίκο, ποιος είναι ο πιο συνήθης λόγος για να επισκεφτείς ψυχολόγο;

Οι λόγοι μπορούν να είναι πολλοί με κυριότερους την αίσθηση αδιεξόδου κι ότι η ζωή δεν έχει κανένα νόημα. Άλλοι λόγοι είναι το υπερβολικό άγχος, όταν ο περίγυρός σου επισημαίνει ότι χρειάζεσαι βοήθεια, όταν έχεις απομονωθεί από όλους κι όλα, όταν είσαι ευερέθιστος και τσακώνεσαι με τους πάντες, όταν χρειάζεσαι φάρμακα ή αλκοόλ για να νοιώσεις καλά και πάνω απ’ όλα όταν βλέπεις ότι δεν έχεις δημιουργήσει τις σχέσεις που επιθυμείς.

 

Η ψυχολογία στην Ελλάδα είναι μια παρεξηγημένη επιστήμη;

Μέχρι πριν λίγα χρόνια ναι, καθώς είχε λανθασμένα ταυτιστεί με την ψυχιατρική και το στίγμα της τρέλας. Η αλλαγή έγινε όταν κάποιοι επώνυμοι παραδέχτηκαν ότι είχαν προβλήματα κι επισήμαναν πόσο βοηθήθηκαν από την Ψυχοθεραπεία.

 

Γιατί κάποιοι ντρέπονται ακόμα να πουν ότι κάνουν συνεδρίες;

Λόγω του στίγματος με το οποίο είχε φορτώσει η ελληνική κοινωνία την ψυχική ασθένεια αλλά κι οτιδήποτε είχε να κάνει με το πνεύμα που το εναπόθετε στην εκκλησία και σε δεισιδαιμονίες.

 

Σε τι ποσοστό μπορεί να βοηθήσει ένας ψυχολόγος για να σωθεί μια σχέση;

Σε πολύ μεγάλο αρκεί να μην έχει διαβρωθεί υπερβολικά η σχέση και να υπάρχει ακόμα ένα ελάχιστο επίπεδο επικοινωνίας μεταξύ του ζευγαριού.

 

Πόσο μπορεί να βοηθήσει ένα ζευγάρι να απελευθερωθεί στο σεξ;

Αυτό έχει να κάνει με τα άτομα που αποτελούν το ζευγάρι, τα πιστεύω, τι τους έχει εμφυσήσει η οικογένεια, προηγούμενες εμπειρίες, τρόπος που βλέπει το καινούργιο ή το διαφορετικό, αν τους αρέσουν τα πειράματα κλπ.

 

O χωρισμός για κάποιους είναι μικρός θάνατος;

Ναι, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί έτσι, καθώς το αίσθημα της απόρριψης, η αμφιβολία, η αλλαγές που επιφέρει στη ζωή, η κατάρρευση των ονείρων, η μη πραγματοποίηση των σχεδίων, ο χρόνος κι η ενέργεια που επενδύσαμε, έρχονται όλα μαζί στην επιφάνεια παρέα με ένα μεγάλο «γιατί;». Επίσης, βρισκόμαστε πλέον σε μια άγνωστη κατάσταση κι αμφιβάλλουμε και για τον ίδιο τον εαυτό μας. Η κατάσταση είναι χειρότερη εάν ο χωρισμός είναι ξαφνικός και τίποτε δεν μας είχε προειδοποιήσει για την έλευσή του.

 

Παρατηρείς κοινά προβλήματα σε άνδρες και γυναίκες;

Οι γυναίκες συνήθως έρχονται για θέματα σχέσεων, ενώ οι άντρες πολύ σπάνια επισκέπτονται ψυχολόγο και μόνο εάν έχουν μπει σε βαθιά κατάθλιψη ή σεξουαλική ανικανότητα, ναι υπάρχουν πολλοί κοινοί προβληματισμοί που αναδύονται κατά την ψυχοθεραπεία. Τέτοιοι είναι οι σχέσεις με τους γονείς (ειδικά τη μητέρα), η αυτοεκτίμησή τους, εμπειρίες του παρελθόντος που τους στιγμάτισαν κ.ά.

 

Γιατί οι άνδρες αποφεύγουν την επίσκεψη στον ψυχολόγο;

Γενικά, οι άντρες έχουν την τάση, ίσως γιατί έτσι εκπαιδεύτηκαν από παιδιά, να μην εξωτερικεύουν τα συναισθήματά τους, να μη μιλούν για τον εσωτερικό κόσμο τους, να μη δείχνουν αδύναμοι κι ευάλωτοι, οπότε «καταπίνουν» την πικρία και τον πόνο τους με αποτέλεσμα να επιβαρύνουν την ψυχική υγεία τους. Πολλές φορές αναζητούν παρηγοριά στο αλκοόλ, την πολυφαγία, την επικίνδυνη οδήγηση ή την επικίνδυνη σεξουαλική συμπεριφορά. Σε ακραίες περιπτώσεις η ανεξέλεγκτη επιθετικότητά τους θα οδηγήσει σε βίαια ξεσπάσματα, πολλές φορές χωρίς ιδιαίτερο λόγο και με ασήμαντη αφορμή. Στη συνέχεια θα αποσυρθούν, θα κλειστούν στον εαυτό τους και θα πάψουν να επικοινωνούν με το περιβάλλον. Τότε εισέρχονται στο σκοτεινό κι επώδυνο κόσμο της κατάθλιψης.

 

Την καταλαβαίνει κάποιος την κατάθλιψη;

Είναι πλέον γεγονός ότι όλο και περισσότεροι συνάνθρωποί μας πάσχουν από την, κατά πολλούς, «νόσο του αιώνα», την κατάθλιψη. Ακραία ένδειξή της οι αυξανόμενες απόπειρες αυτοκτονιών, κυρίως σε άντρες, γεγονός που δείχνει μια αλλαγή, καθώς μέχρι πρότινος η κατάθλιψη θεωρούταν μια «γυναικεία» ασθένεια. Για να κάνετε μια πρόχειρη εκτίμηση εάν εσείς ή κάποιο δικό σας άτομο έχει κάποια μορφή κατάθλιψης, αρκεί να γνωρίζετε μερικά βασικά σημάδια. Σύμφωνα με το Αμερικάνικο Εθνικό Ίδρυμα για την Κατάθλιψη, εάν τσεκάρετε δύο ή περισσότερα από τα κατωτέρω, ίσως να πάσχετε από κατάθλιψη. □ Αισθάνομαι πολύ λυπημένος όλη ή την περισσότερη ώρα της ημέρας. □ Νοιώθω ότι δεν έχω καθόλου ενέργεια. □ Έχω χάσει το ενδιαφέρον μου για τις περισσότερες από τις δραστηριότητες που συνήθιζα να απολαμβάνω. □ Κοιμάμαι πολύ περισσότερο (ή πολύ λιγότερο) από ότι συνήθιζα □ Έχω πρόβλημα στο να συγκεντρώνομαι, να θυμάμαι και να παίρνω αποφάσεις. □ Νοιώθω απελπισία σχετικά με το μέλλον. □ Νοιώθω άχρηστος. □ Νοιώθω ανήσυχος. □ Νοιώθω συνεχώς ενοχές. □ Σκέφτομαι το θάνατο και την αυτοκτονία.

 

Οι ενοχικοί άνθρωποι γεννιούνται ή γίνονται;

Γίνονται και μάλιστα από τον περίγυρο που από μικρά παιδιά μας εκπαιδεύει ενοχικά.

 

Γιατί επέλεξες αυτό το δύσκολο λειτούργημα;

Από πολύ νωρίς μου κέντρισε το ενδιαφέρον η συνύπαρξη των ατόμων, η αναπτυσσόμενη δυναμική εντός των ομάδων κι οι διαπροσωπικές σχέσεις που αρκετές φορές είναι εκρηκτικές. Αυτά, μαζί με την έφεση να γνωρίσω καλύτερα τον εαυτό μου και να καταλάβω γιατί επιλέγω διάφορα μονοπάτια στη ζωή μου με ώθησαν από νωρίς στην «ερασιτεχνική» μελέτη της Ψυχολογίας. Όμως, το αντικείμενο της επιστήμης αυτής, έμελλε να με κερδίσει σε σημείο να διεκδικήσω την εισαγωγή μου στο Τμήμα Ψυχολογίας του Παντείου, πράγμα που κατάφερα. Η συνέχεια ήρθε αβίαστα με περαιτέρω εκπαιδεύσεις και σπουδές και βέβαια με την επαγγελματική απασχόλησή μου με την ψυχική υγεία.

 

Είναι αρκετές οι σπουδές και μόνο για να γίνει κάποιος ένας πετυχημένος Ψυχολόγος;

Όχι. Είναι ένα επάγγελμα που θέλει πολλά περισσότερα. Ο κάθε Φιλόσοφος, ο κάθε Ψυχολόγος, ο κάθε επαγγελματίας των ανθρωπιστικών επιστημών, ο κάθε άνθρωπος, έχει τη δική του μοναδική ιστορία. Οι θεωρίες, η προσέγγισή του στα θέματα της ζωής, η καθημερινή του δράση, η βοήθεια που μπορεί να δώσει, δεν είναι παρά μια απόρροια των μέχρι τώρα εμπειριών του.

Χωρίς εμπειρίες ζωής δεν είναι δυνατόν να κατανοήσει τα προβλήματα, τη δυσμενή κατάσταση, τον προβληματισμό που ταλαιπωρεί τον άνθρωπο απέναντί του, τον πόνο που επιμελώς κρύβει, τι ζητάει να επεξεργαστεί πραγματικά. Εμπειρία ζωής πρέπει να υπάρχει και να είναι πολυεπίπεδη και πολύπλευρη.

Μαζί με τις εμπειρίες, χρειάζεται μια πραγματικά ολοκληρωμένη εκπαίδευση, που να τη συνεχίζει αέναα με το ενδιαφέρον του επικεντρωμένο σε κάθε τι νέο που αφορά στο αντικείμενο ενασχόλησής του. Δυστυχώς, ο χώρος της ψυχικής υγείας έχει γεμίσει από αυτοπροσδιοριζόμενους «προπονητές ζωής», «συμβούλους ψυχικής υγείας» κι άλλα ανυπόστατα εφευρήματα του κάθε άσχετου ή εκπαιδευμένου μέσω κάποιου ολιγοήμερου σεμιναρίου που προσπαθεί να πάρει ένα κομμάτι της πίτας. Εδώ βέβαια ο μόνος χαμένος είναι αυτός που τους εμπιστεύεται, άσχετα εάν στην αρχή λανθασμένα πιστέψει ότι βοηθιέται.

Επίσης, μια μοναδική δυνατότητα να επικοινωνεί σωστά, πραγματικά και να σέβεται το κοινωνικό, θρησκευτικό, οικονομικό και μορφωτικό επίπεδο του κάθε ατόμου, είναι αναγκαίο. Συνεπικουρούμενο από την κατανόηση (empathy) του πόνου και των δυσκολιών του πελάτη, κατέχοντας όμως τη δυνατότητα μιας σταθερής συναισθηματικής βάσης, τον καθιστά ικανό να χειριστεί το άγχος και τη συναισθηματική θύελλα των ανθρώπων που αναζητούν βοήθεια και να δημιουργήσει μια θεραπευτική «συμμαχία» μαζί τους.

Η εχεμύθεια αλλά και μια «ανοιχτόμυαλη» στάση ζωής, συντροφευμένη από υπομονή, δυνατότητα προσαρμογής στις ανάγκες του πελάτη είναι κάποια επίσης αναγκαία χαρακτηριστικά ενός Ψυχολόγου.

Τέλος, η αξιοπιστία (τουλάχιστον στη συνέπεια των λόγων και της εν γένει εικόνας του), η ξεκάθαρη δυνατότητα να μην εμπλέκει τα πιθανά δικά του προσωπικά θέματα με αυτά των πελατών του και το να είναι αυθεντικός.

 

Πως το εννοείς το ''αυθεντικός'';

Mε την έννοια να μην κρύβεται πίσω από ψευδεπίγραφους τίτλους (π.χ. πρόεδρος του τάδε ινστιτούτου), «κουστουμάκια» και δήθεν επιστημονικότητα για να δώσει αξία στο άτομό του, είναι τα ελάχιστα απαιτούμενα που καθιστούν έναν άνθρωπο ικανό να αυτοπροσδιορίζεται ως επαγγελματίας Ψυχολόγος ικανός να παρέχει πραγματική βοήθεια σε όσους την αναζητούν.Αυτά είναι τα ελάχιστα απαιτούμενα που είμαι σίγουρος ότι χρειαζόμουν για να εξασκήσω επιτυχώς το επάγγελμα του Ψυχολόγου. Αυτά αναζήτησα και κατάφερα να αποκτήσω στην πορεία μου μέχρι σήμερα.

Για να βρείτε τo Νίκο Πόρτολα στο faceboοk, πατήστε εδώ

Για να βρείτε τη σελίδα του Νίκου Πόρτολα στο facebook, πατήστε εδώ